Andere tijden – een lichtgewicht essay over Dynasty

Ongemerkt verandert er altijd van alles. Pas wanneer je afstand neemt en terugkijkt op een bepaalde periode, zie je hoe in vrij korte tijd gewoontes, situaties en leefomstandigheden totaal zijn veranderd. Het zal de vaste lezers van mijn blog niet zijn ontgaan: ik zit middenin een Dynasty-marathon. De saga, die voornamelijk draait om de strijd tussen Blake Carrington en zijn nemesis Alexis Colby, werd oorspronkelijk uitgezonden tussen 1981 en 1989. De makers van Dynasty creëerden een wereld die bijna volledig bestond uit glitter en glamour. Een eenzijdig beeld weliswaar, maar onbedoeld krijg je als kijker het tijdsbeeld van de eighties heel helder voor ogen.

Allereerst iets over de serie zelf. Scènes slepen zich minutenlang voort en gaan voornamelijk over verstoorde liefdesverhoudingen. Er zit nauwelijks humor in Dynasty. Wel veel kommer en kwel van mensen die elkaar al dan niet expres in de weg zitten of lastig vallen. Toch valt er veel te lachen om Dynasty. De steeds uitzinniger wordende outfits van Alexis. Het drankgebruik: wederom door Alexis. Er gaat bijna geen scène voorbij of ze schenkt een brandy, martini of een glas champagne in voor zichzelf. De scriptschrijvers durfden het bij het extreme karakter van Alexis wél aan om er een humoristische draai aan te geven. Een running gag is de snelheid waarmee haar P.A.'s ontslag nemen. Hun namen onthoudt ze niet eens. 'Close the door, Kyle!' 'Kyle was your former assistent. I'm Jerome.' 'Whatever. Do as I told you.'

Vergeleken met series van nu doet Dynasty wat traag aan, misschien. Aan genrehopping doen ze niet: geen spontane muzikale uitspattingen als in Ally McBeal, geen voice-overs à la Sex & The City, geen gedeelde screenshots zoals bij 24. Dat moest allemaal nog worden uitgevonden. Dynasty werd gewoon rechttoe rechtaan gefilmd, met als enige uitspatting de zoomlens en een in vaseline gedrenkte flashback. En toch staat het nog altijd als een huis.

Wat ook direct opvalt is het totale gebrek aan moderne communicatie. Op de bureaus van Blake en Alexis (die van haar met slagtanden als poten) prijkt niet eens een computer. Een in leer gebonden schrijfblok, een vergulde pen, een druktoetstelefoon en een tafelaansteker volstaan. Uiteraard is er aan boord van de privéjets en in de limo's met chauffeur wél telefoon aanwezig, maar het gemak waarmee iedereen nu naar z'n smartphone grijpt, bestond toen nog niet. Personages waren hierdoor soms weken spoorloos. Wie nu ontvoerd wordt, whatsappt gewoon even of zet op z'n minst z'n location op actief. Door ziekenhuisgangen galmt continu een intercom: 'Wil dokter Smith zich melden bij operatiekamer vier?'. En wat fijn voor de hoofdrolspelers dat er nog geen internet was. In die tijd kocht je gewoon de uitgeverij en sloot je de deuren als iemand onverhoopt een rottig boek over je wilde schrijven (uiteraard weer een actie van Alexis).

In 1981 tijd werd Dynasty zowel geprezen als verguisd vanwege de aanwezigheid van Steven Carrington. Het was min of meer de eerste prominente homorol op televisie. Er werd wat afgelebberd in de serie en heel wat naspel-sigaretten opgestoken. Maar de enige seksuele interactie van Steven bestond uit een schouderklop en een schalkse blik. Toch was dit destijds zeer controversieel. En Steven was dan misschien homo, twee van z’n vriendjes gingen dood voor het ook maar serieus werd. Ook trouwde hij twee keer met een vrouw, dus het hele gay-aspect kwam nogal schizofreen in beeld.
Maar ook de andere verhoudingen waren traditioneel. Toen Blake met Krystle trouwde, stopte ze meteen met werken. Nu kwam dat ook omdat haar werk als secretaresse niet bij haar nieuwe status paste, maar het duurde nog vier seizoenen voor ze weer aan het werk ging. In de tussentijd speelde ze het rijke vrouwtje van. Iedere dag ontbijten een nieuwe peignoir, daarna een ritje te paard (waar Alexis haar eens vanaf liet kletteren, met een miskraam als resultaat) en vooral veel bij open haarden liggen en ‘But, Blake… Ohh Blake… Blake listen to me’ fluisterend.
Toen dochter Fallon aan het werk wilde, raadde ieder haar dat sterk af. Wie zorgt er dan voor Little Blake? Ehm, het dertigkoppige personeel? Krystle, die toch de hele dag voor die open haard lag? De twee nanny’s?
De grote uitzondering was natuurlijk weer Alexis, die mannen behandelde als speeltjes en als keiharde zakenvrouw uitzonderlijk koelbloedig tekeer ging tegen wie dan ook. Gespuis dat haar thuis kwam lastigvallen, stuurde ze naar beneden via de dienstlift: ‘The báck door, ex-congresman McVane! Don’t you dare using the main entrance, you miserable has-been! Just slither back to where you came from…’

Een opvallend kenmerk van Dynasty was het totalitaire materialisme van de Carringtons en Colby’s. Ze hadden geen booreiland ergens in de Mexicaanse Golf, maar gewoon de hele Zuid-Chinese zee. Krystle en Alexis liepen rond in enorme nertsmantels. Zelfs in huis hield Alexis haar bontmutsen op. Naarmate de seizoenen verstreken werden de schoudervullingen steeds breder. Op een gegeven moment lag Alexis zelfs kaviaar te vreten in de gevangenis. Voor haar kleinkinderen nam ze pluche beesten mee die groter waren dan haarzelf. Tijdens een soirée van Krystle en Blake liep ze de keuken in en declameerde: ‘Waterkers is voor giraffen’, en eiste ze (alweer) kaviaar. Blake bekogelde zijn vrouw met colliers, diamanten ringen, edelstenen en cabrio’s. Zoon Adam kreeg als welkomstcadeau een glimmende Ferrari. De Carrington Mansion had 48 kamers, met daarin onder meer een ‘gym’, waar de mannen in kleine glimmende broekjes hun fitness-oefeningen deden. De eerder genoemde privéjets waren ingericht als boudoirs. Alexis had een 20-persoons jacuzzi in haar penthouse. Blakes halfzus Dominique Deveraux boekte een aparte kamer voor haar garderobe: ‘I don’t sleep IN my clothes and I will certainly nog sleep WITH my clothes’. Toen Krystle al haar dure spullen had verkocht omdat Blake financieel door een dal ging, riep hij: ‘But these were MYYYYYY gifts!’. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. Nu was dit voor toen al uitzonderlijk, maar dergelijke poenerigheid, daar kom je nu zeker niet meer mee weg.

Dat is een ander teken des tijds: het totale gebrek aan duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Sustainability is het woord van deze tijd en dat sijpelt langzaam door in alle geledingen van de samenleving. Zelfs in soaps wordt volop verantwoord geleefd. De laatste grote productie op de Nederlandse tv ging over een familie met een bloemenkas. Op allerlei manieren sijpelt er politieke correctheid door in series. Waar Alexis steevast een cigarillo opstak als haar iets dwars zat (en dat was zo’n beetje in elke scène) wordt tegenwoordig alleen in Mad Men nog volop gepaft. Waar de Peta mekkert om een bontkraagje van een Olsen Twin, kon je de 192 pootjes van de nertsen in Krystles mantel tellen.

Uiteindelijk moest Dynasty het zelf ook met minder doen. Omdat de kijkcijfers na seizoen zes dramatisch kelderden, werd het budget teruggeschroefd. De actrices kregen bescheidener outfits. De inmiddels peperdure Joan Collins mocht steeds minder vaak komen opdraven als Alexis. Het ging eigenlijk al mis aan het einde van seizoen vijf. Als cliffhanger hadden de schrijvers bedacht dat Alexis tot koningin van Moldavië zou worden gekroond. Dochter Amanda trouwde met de prins. Tijdens het huwelijk pleegden guerilla’s een staatsgreep die uitmondde in een shoot-out van de gehele cast. Maar bij de start van seizoen zes bleken alleen Stevens vriendje en een mislukte love interest van Blake het loodje te hebben gelegd. Een aflevering lang hielden ze de kijker in spanning, want waar was Alexis? Nou, die zat thuis te mokken omdat ze geen salarisverhoging had gekregen.
Waarom de kijkcijfers precies kelderden is niet zo vreemd. De verhaallijnen werden steeds idioter. Zo kreeg Krystle een dubbelganger die haar plaats innam, terwijl de echte Krystle wekenlang zat vastgebonden op een zolder. Fallon verdween weer eens, om terug te komen met het verhaal dat ze door aliens was ontvoerd. Verder liepen er allerlei personages in de serie rond zonder dat duidelijk werd wat ze er deden. Zo’n Dominique Deveraux bijvoorbeeld. Wat kwam zij nou helemaal doen? Of Sable, de nicht van Alexis? Haar zus Caress? Ze hadden voor vetes moeten zorgen, maar zonder sterke verhaallijnen draaiden hun rollen uit op niets.
Verder maakten de networks liever goedkopere comedyseries, die voor veel minder geld meer kijkers trokken. De Cosby Show bijvoorbeeld, en allerlei andere om gezinnen draaiende shows als Family Ties en Who’s The Boss.
En zo ging Dynasty na negen seizoenen als een nachtkaars uit. Er volgde nog een reüniespecial van anderhalf uur. Hierin dook ineens de eerste Steven Carrington op, acteur Al Corley. Hij was uit de serie gestapt vanwege de ongeloofwaardigheid van zijn continue geaardheidswisselingen. In een breed uitgesponnen verhaallijn kreeg Steven het nieuwe gezicht van een nieuwe acteur, nadat hij gruwelijk verminkt was geraakt bij een ongeluk op een olieplatform. Maar voor de reünie hadden ze hem doodleuk terugveranderd. Dergelijke soapwetten (het veranderen van acteurs voor dezelfde rol, het snel ouder laten worden van kinderen, etcetera) zijn nu gemeengoed. Toen sprak men er nog schande van.

Al met al is Dynasty leuk om opnieuw te bekijken. Helemaal als je het tegen het licht houdt van de veranderende maatschappij en de rol die televisie daarbij heeft gespeeld. En nog stééds speelt.

Vijftig Tinten Grijs-maand

Gisteren zag ik Heleen van Rooijen op tv. In steenkolen-Engels kraaide ze over haar nieuwe boek met als onderwerp een geile gigolo, dat geloof ik in de Verenigde Staten wordt uitgebracht. 'Wat E.L. James doet, dat deed ik al veel eerder', moet de stoutste schrijfster van Nederland gedacht hebben. In haar nieuwste boek maakt ze bekend dat ze voor 35 euro een mannelijke hoer had ingehuurd en wat ze allemaal met hem heeft uitgespookt. Zo'n twintig vrouwen sloegen Heleen besmuikt gade terwijl die in een gorgelende geheimtaal een passage uit haar boek voorlas.

Echt spannend wilde het niet worden, al is het voor Heleen te hopen dat ze een graantje kan meepikken van de vrouwenpornohype die heerst. E.L. James loopt lekker binnen met haar neurotisch opgeschreven martelfantasietjes. In de wereldwijde bestsellerlijsten beslaat ze de hele top drie met haar Vijftig Tinten Grijs en de vervolgdelen daarop. Dat wil ons ondeugende Heleentje ook wel.

Heleen is niet de enige die geld ruikt, of aandacht. De hele maand november is het 'Vijftig Tinten Grijs'-maand op Net 5. Ze proberen de zender uit het slop te trekken met een serie 'erotisch getinte' films die iedereen die zich daarvoor interesseert al honderd keer heeft gezien, zoals Eyes Wide Shut, 9,5 Weeks en Basic Instinct. Ze brengen de grijsgedraaide films aan de man als volgt: “Bind jezelf vast aan je stoel en blijf zitten voor heerlijke klassiekers." Ooh la la!

Ook zal een rijtje BN'ers komen opdraven voor een I Love-programma, waarin ze de onderwerpen over de tong laten gaan die aan bod komen in de E.L. James-boeken. Hopelijk zijn dat geen derderangs cabaretiers die met rode oortjes mogen komen vertellen hoe kinky ze eigenlijk hadden willen zijn, maar dat ze dat natuurlijk heus niet echt doen, hihihi. Of reality-sletjes uit Secret Story, de Big Brother-kloon die Net 5 in 2011 weer op de kaart had moeten zetten. Ongetwijfeld komt Heleen van Royen ook voorbij. Dat gigolo-boek verkoopt zich natuurlijk niet vanzelf.

Een avondje nieuw tv-seizoen

Ik weet het, op deze plek laat ik de laatste tijd schromelijk weinig van me horen. Op de een of andere manier ontbreekt het aan zin, tijd, inspiratie of hoe je het ook wilt noemen. En soms is het nu eenmaal fijn om als een zak aardappelen voor de tv te hangen.

Zoals gisteravond. Het nieuwe tv-seizoen is begonnen, wat betekent dat zowel de commerciële als publieke omroepen weer een enorme bak nieuwe pulp over de kijker uitstorten. Met name SBS Nederland heeft een hoop te winnen. De laatste jaren zijn de zenders SBS6, NET5 en Veronica door RTL naar de achtergrond gedrukt. Zo'n beetje alle nieuwe initiatieven draaiden uit op flops. Ze proberen het tij nu te keren met plat volksvermaak als Sterren Springen op Zaterdag, waarvan ik gisteren de herhaling zag.

Het is er allemaal weer hoor. Gerard Joling in een glitteroverhemd die zijn hit Shangri-La heeft verbasterd tot Theme Tune. Derderangs celebs als Jody Bernal die het moeten opnemen tegen 'tv-diva' Patty Brard. Het idee om BN'ers kunstjes te laten doen lijkt achterhaald, maar scoort nog altijd. Zeker als het gaat om kunstjes die live worden uitgevoerd en redelijk riskant zijn, zoals schoonspringen. Aanvankelijk dacht ik: jammer dat er water in dat zwembad zit. Maar toen Patty plat op haar bek voorover klapte voelde ik toch een soort van medelijden. Of was het stiekem toch leedvermaak?

Eerder die avond liep ik me al te ergeren aan De Modepolitie 2.0 op RTL5. Hoewel het presentatieduo vooraf wilde beweren dat ze niemand afzeiken met het programma en dat ze mensen wilden hélpen, was de toon toch te vals. Want intussen deden de makers het wel, maar dan heel gemeen achteraf via de voice-over. Terwijl een meisje wegvluchtte voor modetypjes Manon Meijers en Thijs Willekes (Thijs Wileenkus voor intimi. Waar is trouwens de Haarpolitie als je hem nodig hebt?), luidde het begeleidende commentaar: 'Daar was toch niks meer aan te redden.' Hoezo, geen afzeik-tv?

SBS6 probeerde het intussen met een fictieve talkshow, waarin de Gooische Vrouwen-karakters Martin Morero (Peter Paul Muller) en zijn tante Cor (Beppie Melissen) gasten ontvingen in hun protserige villa. Een soort Villa Felderhof, maar dan met nietszeggende types als rapper Lange Frans, die met zijn Amsterdamse accent overigens feilloos liet horen hoe slecht die Martin het Mokums imiteert. Lange Frans en Ireen Wüst deden hun best als gasten, maar hadden het zichtbaar moeilijk met het geschmier van de acteurs. Maar zoals het echte sterren betaamt gold ook voor hen: wat er ook gebeurt, altijd blijven lachen.'

Vlak daarna was het tweede seizoen van Wie Trouwt Mijn Zoon van start gegaan op SBS6. Dit jaar niet met de empathische Robert ten Brink, maar met de wat kleurloze Eric van der Hoff. In al zijn wanstaltigheid is het programma een schot in de roos. Wat WTMZ pijnlijk duidelijk maakt is hoeveel jonge mannen een totaal gestoorde relatie met hun moeder hebben. Zo lagen moeder Ansje en zoon Angelo innig verstrengeld samen op een bank, terwijl Ansje de bilpartij van Angelo uitvoerig betastte. Dat lijkt me niet helemaal normaal. Zij was ook degene die het hardst meehielp een partner voor haar zoon uit te zoeken. Haar oog was gevallen op een veel oudere kerel, waar Angelo niets van moest hebben. Maar ja, als mamma het wil... De overige jongemannen leken weliswaar minder onder de plak te zitten bij hun ouders, maar toch had je continu het gevoel dat er iets grondig niet klopte.

Het voert te ver om hier ook nog het supergescripte Mijn Vieze Vette Verloofde te bespreken, of de emo-crap van Memories en Het Familiediner. En dat er intussen ook nog een complete politieke strijd gaande is, gaat grotendeels aan me voorbij. Gekrakeel in vooropgezette oneliners waar oranje mannetjes met Mozart-haar doorheen schreeuwen, het doet me niks. Liever keken we nog even naar Estelle Gullit, die door Evert Santegoeds werd bevraagd over Badr Hari en Ruud Gullit. Als een ware prinses Diana zei ze over het vreemdgaan van Ruud: '3 is a little bit crowded. Maar ïk heb geen getal genoemd.' Nee echt ladylike juffrouw Hari zal nooit worden. Even later liet Estelle horen dat ze een echt nichtje was van Johan, met de Cruijffiaanse uitspraak: 'Weet je Evert, liefde doet liefde vergeten.' Mooi hoor.

Of ik een van de bovenstaande programma's blijft volgen? Nog geen idee. Eerst de pulp maar eens laten inwerken. Wie Trouwt Mijn Zoon maakt voorlopig de grootste kans.

Bloedverwanten - de brainstorm

'Het moet schuren.'
'Ja, anders wordt het te snel een gewone soap.'
'Dus dan doen we iets met incest of zo.'
'In de kassen? Nee, dat trekken ze niet bij de Avro.'
'Halve incest dan. Dat halfbroer en -zus met elkaar het bed in duiken.'
'Maar dan moet die broer wel al een beetje verknipt zijn. Weet je wat, dan maken we daar een homo van.'
'Dan kijkt niemand er raar van op nee. Goed opgelost.'

...

'Wat doen we met die moeder?'
'Het is wel Henriëtte Tol hè. Een rasactrice.'
'Kost ze?'
'Best veel.'
'Dan moet ze in álle scènes.'
'Dat wordt schmieren... Ben je daar niet bang voor?'
'Je zei toch dat ze een rasactrice was? Ze dráágt deze serie. Wedden dat het goed gaat?'

...

'De Avro probeert de serie te verkopen als een soort Dynasty aan Zee. Maar echt glamourous is het allemaal niet.'
'Wat zeg je? Dynasty? Dan laten we Henriëtte en Tanja Jess à la Krystle en Alexis door de modder rollen! Bitch fight!
'Dat is in drie woorden Ge Ni Aál!'

...

'Derek de Lint, Eelco Smits, Pierre Bokma, Yvonne van den Hurk... Gaan die de soapies niet overschaduwen?'
'Daar zeg je wat. We maken de rol van Tanja nóg hysterischer.'
'Die Viktoria Koblenko is toch Russisch of zo? Kan zij wel zoveel Nederlandse tekst achter elkaar onthouden?'
'Dan geven we haar toch geen tekst? Niemand die zo veelbetekenend voor zich uit kan staren als Viktoria.'
'Ziezo, ook weer opgelost.'

...

'Wacht! We halen het allochtonenquotum niet!'
'Ok. Dan wordt de vriend van Iris een Youssef.'
'Maar Iris had al problemen genoeg. Kanker enzo. Veel te gecompliceerd.'
'Dan gaan ze snel scheiden. Dat scoort: een eenzame vrouw met een ziekte. Kunnen de Avro-kijkertjes zich prima mee identificeren.'
'Zitten we alsnog met dat allochtonenquotum.'
'Laten we het wat breder trekken. We zetten wel iemand ergens in een rolstoel. Heft het gehandicaptenquotum het allochtonenquotum op.'
'Wat dacht je van een zwarte gehandicapte?'
'Dat werkt alleen als ie homo is.'
'Maar een homo hadden we al.'
'Dan krijgt ze alsnog een neger als vriend.'
'Prima. Once you go black you never go back!'

...

'Wat doen we met de locaties?'
'Er is veel budget. Rare huizen dus, met veel te grote keukens.'
'We laten de homozoon in een verbouwd station wonen. Kan de NS de serie sponsoren elke keer als er een trein voorbij raast.'
'Stoort dat niet, geluidstechnisch gezien?'
'Dat filteren we er later wel weer uit. Het oog wil ook wat.'
'Wat staat er eigenlijk in de kassen van de familie De Winter?'
'Geen idee. Doe maar iets met bollenvelden.'

...

'Toch schuurt het nog niet genoeg.'
'Meer incest?'
'Soort van. Maar wel verkapt.'
'Wat nou als we vader en zoon kutzwagers maken?'
'Dat vind ik zielig voor Roos Ouwehand. Die kijkt zo... eh... lief.'
'Dus laten we haar in een ongemakkelijke scène opscheppen over de geslachtsdelen van beide heren. Tegen de zus en dus ook de dochter.'
'Kijk... Nu gaat het ergens naar toe.'
'Wordt het toch nog een typisch Nederlandse dramaserie.'
'Draai dat subsidiekraantje maar open!'

Koffie! Koffie! Tijjjjjjd!

Speciaal voor de Elfstedentocht wordt Koffietijd voor één keer gepresenteerd door het oude vertrouwde duo Hans van Willigenburg en Mireille Bek-Ooi. Gewoon omdat dat gezellig is, én omdat ze dat in 1997 ook deden natuurlijk.

M: 'Goedemorgen Hans!'
H: 'Dag Mireille. Wat zie je er weer betoverend uit met je dunne blonde haar!'
M: 'En jij straalt, Hans!'
H: 'Ja Mireille, ik heb weer heerlijk geslapen vannacht, onder mijn zonnebank.'
M: 'Over zon gesproken, wat voor weer wordt het vandaag?'
H: 'Echt schaatsweer, Mireille. Speaking of which. Weet jij wie we vandaag te gast hebben?'

Erben Wennemars en Erik Hulzebosch komen binnengekluund.

M: 'Bart Veldkamp en Evert van Benthem. Wat leuk!'
H: 'Bijna goed, Mireille! Het zijn Erben en Erik.'
M: 'Ook enig. Ik herken ze nauwelijks in hun strakke schaatspakken. Hebben jullie daar nu niets onder aan?'
H: 'Wat zijn dat voor vragen, Mireille. Je vergeet het allerbelangrijkste aan ze te vragen!'
M: 'O ja. Hallo heren. Hoe drinken jullie je koffie?'

Erben en Erik drinken geen koffie, maar warme chocolademelk met slagroom.

H: 'Wat fijn dat jullie helemaal naar Balk zijn gekomen om met ons het boodschappenspel te spelen. Wie begint?'
M: 'Bart begint!'

TUUT - Jan Hagel. TUUT - Dubroduizenddingendoekje. TUUT - Lettervermicelli. TUUT - Rookworst. TUUT - Punica. TUUT - Moedermelk. TUUT - Eierstokbrood. TUUT - Oorbotervloot. TUUT!

Erik: 'Ik heb allennig de worst onhoud'n. Kom maar deur! Doe mij d'r moar geliek twieje!'
Mireille: 'Nee, Bart, je moet raden welk woord op welk vakje moet. Dit is het boodschappenspel.'
Erik: 'Ik ben hier veur te skaats'n! Niet veur de boodskapp'n. Mar nou je d'r over begunt: ik mot een kleine boodskap. Kan ik hier ee'm mieg'n?'
Mireille: 'Wat is het hier weer een gezellige chaos, he Hans?'

Hans loopt met zijn teckel naar een enorme taart in de hoek van de studio.

H: 'Het is weer tijd om iemand in het zonnetje te zetten. En dan bedoel ik niet mijn eigen bruine hoofd. We lopen even naar de Koffietijdtaarrrrrrrrrrrrrrrrrrtttt!
M: 'Het zal mij benieuwen. Wie kan dat zijn? En hoe drinkt zij haar koffie?'
H: 'Zij drinkt helemaal geen koffie. Haar tere maagje verdraagt slechts gezuiverd water. Want hier is de mascotte van de Elfstedentocht 2012: Doutzen Kroes!'
M: 'Hai Doutzen. Hoe doe jij dat toch. Zelfs bij min vijf is je haar niet statisch. Dat van mij is al futloos bij plus twintig.'

Terwijl Mireille haar vraag stelt, lopen Hans en Doutzen gezamenlijk een wak in. Hans wordt op het nippertje gered door zijn teckel. Doutzen verdwijnt onder het ijs en sterft.

M: 'En het beloofde zo'n mooie Elfstedentochtdag te worden! Nou ja, snel verder maar weer met het recept van de dag. Raya Lichansky, wat eten we vandaag?'

Raja: 'Snert! Het is net als altijd heel eenvoudig. Trek een blik open, kiep dit leeg in een pan die groot genoeg is en laat deze op een matig vuur warm worden. Dát eten we vandaag!´

M: 'En terwijl Hans langzaam ontdooit gaan wij even naar de boodschappen!

Koffie! Koffie! Tijjjjjjd!

Mediacircus

Het Groot Lexicon der – bijna – Vergeten Bekende Nederlanders. Met een naam die klinkt als een klok begonnen Roelof en ik alweer anderhalf jaar geleden aan een megalomaan project. Een allesomvattend overzicht moest er komen van ALLE bekende Nederlanders die bijna vergeten zijn. Voor iedere gedoofde ster moest gelden dat het de gemiddelde Onbekende Nederlander een ahaaa-moment zou opleveren. Wie was Amanda Spoel ook alweer? Leeft Fred Emmer nog? En hoe gaat het nu met Jody Bernal?

Al snel hadden we een lijst met achthonderd namen. Van obscure figuren als Hansje Ravenstein en Joekie Broedelet tot presentatoren als Rolf X. Wouters en Frank Masmeijer, die iedereen nog wel kent maar al jaren uit beeld zijn verdwenen. Na de zomer gingen we van start. Op de website Lichtuitspotuit.nl verscheen vanaf augustus dagelijks een Bijna Vergeten BN’er. Dat het aansloeg, was te merken aan de reacties op Facebook en Twitter. Bijna dagelijks stroomden de verzoeken binnen. Sommige tweeps stuurden zelfs complete Word-documenten met tientallen suggesties. Het werkdocument – met als titel Tetske’s Ossewaardeparadijs – wordt nog wekelijks aangevuld met nieuwe namen.

We hadden een eenvoudig Tumblr-blogje in elkaar gehackt. Dat moest professioneler. Goede man Niels werd ingeschakeld, die tijdens de kerstdagen vanuit Australië een slick ogende site optuigde. Op 2 januari gingen we live. Voor een stukje extra publiciteitsbeleving stuurden we een persbericht de wereld in.

En toen ging het los. Diezelfde middag werd ik gebeld voor een interview in het AD. Een dag later belde De Pers en weer een dag later stond er een verhaal in het Parool. Best grote stukken ook nog. Inmiddels was Roelof te horen geweest in de bestbeluisterde ochtendshow van Nederland, bij 3FM en bij QMusic. Zelf kwam ik in de uitzending bij BNN Today op Radio 1 en bij Prem in zijn ochtendshow, ook op Radio 1. Verder haalden we verschillende websites, en ook nog de VPRO-gids.

Naarmate de week vorderde naderde ons mediacircus zijn climax. Vrijdagmiddag was ik bijna twintig minuten te horen op Amsterdam FM (zie uitzending vrijdag 16.00 uur), maar het absolute hoogtepunt was de uitzending van Spijkers met Koppen van afgelopen zaterdag (luister vanaf 13.10 uur). In een afgeladen café (er zat een paar honderd man klapvee) werden Roelof en ik aan de tand gevoeld over sterren als Dodi Apeldoorn, Marceline Schopman en Rebecca Loos. Het werd onbedoeld hilarisch toen Roelof presentator Felix Meurders alvast op de lijst zette voor het Lexicon. Het werd onbedoeld ranzig toen ik de anekdote over Rebecca Loos en een varken oplepelde. Dolf Jansen: ‘Zeg je nou dat Rebecca Loos een varken heeft afgetrokken?’ ‘Eh, ja?’ Felix Meurders: ‘Daar geloof ik niks van!’ Ik: ‘Het is echt waar, er zijn beelden van!’ Roelof: ‘En dat is allemaal te zien op Lichtuitspotuit.nl!’

Tot zover onze fifteen minutes of fame. Overigens zijn er ook beelden van ons te zien. In SBS Shownieuws. Het zou een item worden van een paar minuten, maar we zijn teruggesneden tot ongeveer twintig seconden. Niet met je ogen knipperen dus.

Wie weet wat er nog volgt. We hopen op een boek, een scheurkalender, een bord- of een kwartetspel. En op nog meer fanmail van BN’ers. Tot dusver hebben alleen Tetske van Ossewaarde en Ronnie Tober iets van zich laten horen, waarvoor dank ;-).

O wat is het toch fijn om een mediahoer te zijn!

Werken bij Joop

Bijna was ik een commerciële mediahoer geweest. Het is alweer een eeuwigheid geleden dat Joop van den Ende TV10 oprichtte. Het was in de tijd dat RTL Véronique net was begonnen en Van den Ende wilde daar een ´Sterrennet´ tegenover zetten. Ron Brandsteder, Jos Brink, Henny Huisman, André van Duin, Sandra Reemer, ja zélfs Harmen Siezen: allemaal gingen ze mee met Joop. Het doel: een volwaardige tv-zender op poten zetten met al wat scoorde op de Publieke Omroep.

Toen ik las dat TV10 ook op zoek was naar minder bekend personeel, aarzelde ik natuurlijk geen moment. Wat had ik mijn sollicitatiebrief graag teruggelezen, want ik heb geen idee wat ik er op 14-jarige leeftijd allemaal heb uitgekraamd. Het was in ieder geval serieus genoeg voor de HR-afdeling van TV10 om mij uit te nodigen voor een gesprek.

Aangezien ik zelf op school zat, handelde mijn moeder het eerste telefoongesprek af. Nee, er stond geen leeftijd in de brief. En ja, 14 jaar was eigenlijk iets te jong voor een medewerker van een nieuwe tv-zender. Bovendien zou het reizen vanuit het oosten des lands mij op die leeftijd zeker gaan opbreken.

En zo werd mijn tv-carrière in de knop gebroken. Als troost kreeg ik nog wel een officiële afwijzing van Mr. Van den Ende himself. Al ben ik die brief inmiddels ook kwijtgeraakt…

Achter de schermen bij Diva’s Draaien Door

We zijn op een kindercrèche. Backstage kijken we mee hoe het eraan toegaat bij de opnames van het nieuwe programma Diva’s Draaien Door, waarin Patricia Paay, Patty Brard en Tatjana Simic een poging doen andere mensen te helpen. Dat ze geen van allen iets met kinderen hebben doet er niet toe. Het levert mooie plaatjes op, en een hoop hilarische quotes. Alles voor de kijkcijfers.

Tatjana: ‘Waarom wil niemand met mij op de foto? Altijd wil iedereen met mij op de foto maar geen van die kinderen wil dat!’
Patricia: ‘Dat komt omdat je in hun ogen op een oma lijkt, Taat. Een oma met raar blond haar.’
Taat: ‘Een oma? Ik? Ik lijk toch helemaal niet op een oma? Zeker niet met mijn kleren uit.’
Patries: ‘En dat willen die kinderen al helemáál niet zien. Je houdt vandaag alles aan hoor!’
Taat: ‘Wat zitten die kleintjes naar m’n borsten te loeren. Stelletje viespeukjes!’
Patries: ‘Die hebben gewoon honger…’
Patty: ‘WAT IS DAT VOOR EEN HONDEHOER! IK GA TOCH GEEN LUIERS LOPEN VERSCHONEN! DAT MENS IS GEK! DANK JE DE TYFUS!’
Taat: ‘Maar daarvoor zijn we hier toch? Om met mensen op de foto te gaan en tussendoor een beetje te helpen?’
Patty: ‘IN HET FORMAT STAAT NIKS OVER STRONT!’
Taat: ‘Ook niet over aandacht. En dat is de enige reden dat ik mee doe. Ik wil gewoon een beetje aandacht. En laten zien dat ik niet dom ben.’
Patries: ‘Van ons drieën krijg jij de meeste aandacht van allemaal. Hoe ik er ook mee schud, ze kijken allemaal naar jou.’
Taat: ‘En dan denken ze meteen: daar heb je dat domme blondje weer. Echt. Elke keer als Flodder weer op tv is daalt mijn verwachtings-IQ met tientallen punten tegelijk.’
Patty: ‘WAT HEB JE NOU AAN IQ ALS JE HIER IN EEN STRONTLUIER MOET GAAN STAAN GRAAIEN?!?
Patries: ‘Sinds wanneer ben jij vies van een beetje poep? Met je klysma.’
Patty: ‘DAARMEE BEN IK ANDERS WEL DE PRESENTATRICE MET DE SCHOONSTE ANUS VAN NEDERLAND.’
Taat: ‘Kunnen we het alsjeblieft over iets anders hebben dan poep en stront? Wanneer gaan we weer op de foto met mensen?’
Patty: ‘NEE DAT KAN IK NIET. MIJN HELE FAKKING CARRIÈRE IS GEBASEERD OP STRONT!
Patries: ‘Ik ga eerst nog even de make-up in.’

Dynasty - fotostrip

Andere tijden – een lichtgewicht essay over Dynasty

Ongemerkt verandert er altijd van alles. Pas wanneer je afstand neemt en terugkijkt op een bepaalde periode, zie je hoe in vrij korte tijd gewoontes, situaties en leefomstandigheden totaal veranderen. Het zal de vaste lezers van mijn blog niet zijn ontgaan: ik zit middenin een Dynasty-marathon. De saga, die voornamelijk draait om de strijd tussen Blake Carrington en zijn nemesis Alexis Colby, werd oorspronkelijk uitgezonden tussen 1981 en 1989. De makers van Dynasty creëerden een wereld die bijna volledig bestond uit glitter en glamour. Een eenzijdig beeld weliswaar, maar onbedoeld krijg je als kijker het tijdsbeeld van de eighties heel helder voor ogen.

Allereerst iets over de serie zelf. De scènes slepen zich minutenlang voort en gaan voornamelijk over verstoorde liefdesverhoudingen. Er zit bovendien nauwelijks humor in Dynasty. Toch valt er veel te lachen, bijvoorbeeld om de steeds uitzinniger wordende outfits van Alexis. Het vele drankgebruik: wederom vooral door Alexis. Er gaat bijna geen scène voorbij of ze schenkt een brandy, martini of een glas champagne in voor zichzelf. De scriptschrijvers durfden het bij het extreme karakter van Alexis blijkbaar wél aan om er een humoristische draai aan te geven. Een running gag is de snelheid waarmee haar P.A.'s ontslag nemen. Hun namen onthoudt ze niet eens. 'Close the door, Kyle!' 'Kyle was your former assistent. I'm Jerome.' 'Whatever. Do as I told you.'

Vergeleken met series van nu doet Dynasty wat traag aan, misschien. Aan genrehopping doen ze al helemaal niet: geen spontane muzikale uitspattingen zoals we die kennen van Ally McBeal, geen voice-overs à la Sex & The City, geen gedeelde screenshots zoals bij 24. Dat moest allemaal nog worden uitgevonden. Dynasty werd gewoon rechttoe rechtaan gefilmd, met als enige uitspatting de zoomlens en een in vaseline gedrenkte flashback. En toch staat de show nog altijd als een huis.

Wat ook direct opvalt bij het terugkijken van Dynasty is het totale gebrek aan moderne communicatie. Op de bureaus van Blake en Alexis (die van haar met slagtanden als poten) prijkt niet eens een computer. Een in leer gebonden schrijfblok, een vergulde pen, een druktoetstelefoon en een tafelaansteker volstaan.
Uiteraard is er aan boord van de privéjets en in de limo's met chauffeur wél telefoon aanwezig, maar het gemak waarmee iedereen nu naar z'n smartphone grijpt, bestond toen nog niet. Personages waren hierdoor soms weken spoorloos. Wie nu ontvoerd wordt, whatsappt gewoon even of zet op z'n minst z'n location op actief.
Door ziekenhuisgangen galmt continu een intercom: 'Wil dokter Smith zich melden bij operatiekamer vier?'. En wat fijn voor de hoofdrolspelers dat er nog geen internet was. In die tijd kocht je gewoon de uitgeverij en sloot je de deuren als iemand onverhoopt een rottig boek over je wilde schrijven (wat uiteraard weer een actie van Alexis was).

In 1981 tijd werd Dynasty zowel geprezen als verguisd vanwege de aanwezigheid van Steven Carrington. Het was min of meer de eerste prominente homorol op televisie. Er werd wat afgelebberd in de serie en ook heel wat naspel-sigaretten opgestoken. Maar de enige seksuele interactie van Steven bestond uit een schouderklop en een schalkse blik. Toch was dit destijds zeer controversieel. En Steven was dan misschien homo, twee van z’n vriendjes gingen dood voor het ook maar serieus werd. Ook trouwde hij twee keer met een vrouw, dus het hele gay-aspect kwam nogal schizofreen in beeld.
Maar ook de andere verhoudingen waren traditioneel. Toen Blake met Krystle trouwde, stopte ze meteen met werken. Nu kwam dat ook omdat haar werk als secretaresse niet bij haar nieuwe status paste, maar het duurde nog vier seizoenen voor ze weer aan de slag ging. In de tussentijd speelde ze het rijke vrouwtje van. Iedere dag ontbijten een nieuwe peignoir, daarna een ritje te paard (waar Alexis haar eens vanaf liet kletteren, met een miskraam tot gevolg) en vooral veel bij open haarden liggen, al fluisterend: ‘But, Blake… Ohh Blake… Blake listen to me’...
Toen dochter Fallon aan het werk wilde, raadde ieder haar dat sterk af. Wie zorgt er dan voor Little Blake? Ehm, het dertigkoppige personeel? Krystle, die toch de hele dag voor die open haard lag? De twee nanny’s?
De grote uitzondering was natuurlijk weer Alexis, die mannen behandelde alsof het speeltjes waren en als keiharde zakenvrouw uitzonderlijk koelbloedig tekeer ging tegen wie dan ook. Gespuis dat haar thuis kwam lastigvallen, stuurde ze naar beneden via de dienstlift: ‘The báck door, ex-congresman McVane! Don’t you dare using the main entrance, you miserable has-been! Just slither back to where you came from…’



Een opvallend kenmerk van Dynasty was het totalitaire materialisme van de Carringtons en Colby’s. Ze hadden geen booreiland ergens in de Mexicaanse Golf, maar gewoon de hele Zuid-Chinese zee. Krystle en Alexis liepen rond in enorme nertsmantels. Zelfs in huis hield Alexis haar bontmutsen op. Naarmate de seizoenen verstreken werden de schoudervullingen steeds breder. Op een gegeven moment lag Alexis zelfs kaviaar te vreten in de gevangenis. Voor haar kleinkinderen nam ze pluche beesten mee die groter waren dan haarzelf. Tijdens een soirée van Krystle en Blake liep ze de keuken in en declameerde: ‘Waterkers is voor giraffen’, en eiste ze (alweer) kaviaar. Blake bekogelde zijn vrouw met colliers, diamanten ringen, edelstenen en cabrio’s. Zoon Adam kreeg als welkomstcadeau een glimmende Ferrari. De Carrington Mansion had 48 kamers, met daarin onder meer een ‘gym’, waar de mannen in kleine glimmende broekjes hun fitness-oefeningen deden. De eerder genoemde privéjets waren ingericht als boudoirs. Alexis had een 20-persoons jacuzzi in haar penthouse. Blakes halfzus Dominique Deveraux boekte een aparte kamer voor haar garderobe: ‘I don’t sleep IN my clothes and I will certainly not sleep WITH my clothes’. Toen Krystle al haar dure spullen had verkocht omdat Blake financieel door een dal ging, riep hij: ‘But these were MYYYYYY gifts!’. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. Nu was dit voor toen al uitzonderlijk, maar dergelijke poenerigheid, daar kom je nu zeker niet meer mee weg.

Dat is een ander teken des tijds: het totale gebrek aan duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Sustainability is het woord van deze tijd en dat sijpelt langzaam door in alle geledingen van de samenleving. Zelfs in soaps wordt volop verantwoord geleefd. De laatste grote productie op de Nederlandse tv ging over een familie met een bloemenkas. Op allerlei manieren sijpelt er nu politieke correctheid door in series. Waar Alexis steevast een cigarillo opstak als haar iets dwars zat (en dat was zo’n beetje in elke scène) wordt tegenwoordig alleen in Mad Men nog volop gepaft. Waar de Peta mekkert om een bontkraagje van een Olsen Twin, kon je de 192 pootjes van de nertsen in Krystles mantel letterlijk tellen.

Uiteindelijk moest Dynasty het zelf ook met minder doen. Omdat de kijkcijfers na seizoen zes dramatisch kelderden, werd het budget teruggeschroefd. De actrices kregen bescheidener outfits. De inmiddels peperdure Joan Collins mocht steeds minder vaak komen opdraven als Alexis. Het ging eigenlijk al mis aan het einde van seizoen vijf. Als cliffhanger hadden de schrijvers bedacht dat Alexis tot koningin van Moldavië zou worden gekroond. Dochter Amanda trouwde met de prins. Tijdens het huwelijk pleegden guerilla’s een staatsgreep die uitmondde in een shoot-out van de gehele cast. Maar bij de start van seizoen zes bleken alleen Stevens vriendje en een mislukte love interest van Blake het loodje te hebben gelegd. Een aflevering lang hielden ze de kijker in spanning, want waar was Alexis? Nou, die zat als Joan Collins thuis te mokken omdat ze geen salarisverhoging had gekregen.
Waarom de kijkcijfers precies kelderden is niet zo vreemd. Naast de hierboven genoemde slag om Moldavië werden alle verhaallijnen werden steeds idioter. Zo kreeg Krystle een dubbelganger die haar plaats innam, terwijl de echte Krystle wekenlang zat vastgebonden op een zolder. Fallon verdween weer eens, om terug te komen met het verhaal dat ze door aliens was ontvoerd. Verder liepen er allerlei personages in de serie rond zonder dat duidelijk werd wat ze er deden. Zo’n Dominique Deveraux bijvoorbeeld. Wat kwam zij nou helemaal doen? Of Sable, de nicht van Alexis? Haar zus Caress? Ze hadden voor vetes moeten zorgen, maar zonder sterke verhaallijnen draaiden hun rollen uit op niets.
Verder maakten de networks liever goedkopere comedyseries, die voor veel minder geld meer kijkers trokken. De Cosby Show bijvoorbeeld, en allerlei andere om gezinnen draaiende shows als Family Ties en Who’s The Boss.
En zo ging Dynasty na negen seizoenen als een nachtkaars uit. Er volgde nog een reüniespecial van anderhalf uur. Hierin dook ineens de eerste Steven Carrington op, acteur Al Corley. Hij was na seizoen 2 uit de serie gestapt vanwege de ongeloofwaardigheid van zijn continue geaardheidswisselingen. In een breed uitgesponnen verhaallijn kreeg Steven het nieuwe gezicht van een nieuwe acteur, nadat hij gruwelijk verminkt was geraakt bij een ongeluk op een olieplatform. Maar voor de reünie hadden ze hem doodleuk terugveranderd. Dergelijke soapwetten (het veranderen van acteurs voor dezelfde rol, het snel ouder laten worden van kinderen, etcetera) zijn nu gemeengoed, maar toen sprak men er nog schande van.

Al met al is Dynasty leuk om opnieuw te bekijken. Helemaal als je het tegen het licht houdt van de veranderende maatschappij en de rol die televisie daarbij heeft gespeeld. En nog stééds speelt.

De ongekende jarentachtig-luxe van Dynasty

Ik zit dus al ruim een week vastgezogen in een Dynasty-tornado. Vijf seizoenen heb ik besteld, van elk zo'n 24 - 30 afleveringen. Aanvankelijk dacht ik: een of twee afleveringen per week moet lukken. Maar inmiddels spendeer ik er zoveel vrije tijd aan dat ik aan mijn zelf opgelegde verplichtingen als kranten en tijdschriften lezen of mezelf stuktwitteren niet meer toe kom. Maar wat geeft het: inmiddels heb ik er dik anderhalf seizoen opzitten.

Het kijken van Dynasty zorgt voor ernstige flashbacks naar de jaren tachtig. En wat wij mensen ons destijds voorstelden bij termen als 'ongekende luxe.' Die luxe bestond uit lange limousines met chauffeur, met op de achterbank een enorme telefoon. Maar wel eentje met druktoetsen! De gewone mens moest het stellen met een van PTT geleend draaischijfmodel met een krulsnoer. Mensen die de pech hadden dat hun nummer voornamelijk uit negens en nullen bestond, werden veel minder vaak gebeld dan diegenen met enen en tweeën. Want wat duurde dat lang zeg, een nul draaien! Vaak vloog je vinger ook nog uit de bocht bij het draaien - dus uit het gaatje - en kon je weer helemaal opnieuw beginnen. Draaaaaaaaaai: tik tik tik tik tik tik tik tik tik tik. Draaaaaaaaaiii: tik tik tik tik tik tik tik tik tik. Nee, dan maar gewoon met pen en papier een brief schrijven.

In Dynasty hadden de families ook massa's personeel rondlopen. Een majordomo genaamd Joseph, een naamloze kok, Jeannette en nog drie huishoudhulpen, de woest aantrekkelijke tuinman slash paardenmanager Tony, Marcy de secretaresse, de eerder genoemde chauffeur natuurlijk. Uiteraard lieten Krystle en Blake alles naar het huis of kantoor komen. Zo lag de pedicure aan het voeteneinde van Krystles canapé en liet Blake zijn haar knippen terwijl hij belangrijke orders inspecteerde.

Thuis hadden we die luxe niet. Niemand die ik kende had dat. Het enige personeel dat bij ons over de vloer kwam was een kraamhulp, als er bij tijd en wijle weer een baby bijkwam. Het waren altijd fris ruikende meisjes die in een handomdraai het hele huishouden omtoverden in een chaos. Na twee dagen hing de keuken vol onnodig vaak gewassen handdoeken, luiers, washandjes en ander textiel dat voorhanden was. Intussen rende zo'n meisje dan achter je aan omdat ze spelletjes met je wilde doen. Waarschijnlijk dacht ik: 'heb jij geen baby te verzorgen of moet je mijn moeder niet helpen?' Maar intussen genoot ik met volle teugen van de privileges van zo'n kindermeisje. Ik liet ze mijn eerste schrijfsels zien, die ze luid kirrend bewonderden. Heerlijk, al die aandacht!

Een ander groot verschil met ons, de gewone mensen, waren de huizen in Dynasty. Alexis had een lift in haar woonkamer. Wij niet (waarschijnlijk ook omdat onze woonkamer zich op de begane grond bevond, maar dat terzijde). Blake en Krystle hoefden alleen maar te gaan zitten en automatisch schoten de dienstertjes toe met een zwaarverzilverde koffiepot uit de Louis Quatorzetijd. Bij ons thuis was het hannesen geblazen met een thermoskan en dubbelklappende filterzakken. Bij ons in de tuin groeiden geen in strakke vierkanten geschoren heesters, maar gewoon gras. En we kregen bij onze geboorte al helemáál geen zilveren rammelaar met onze namen erin gegraveerd.

Nee, wij kenden luxe van een heel andere orde. Namelijk de Astra Bioscoop in Klazienaveen. Het was een bioscoop zoals we die tegenwoordig niet meer kennen, met verschoten pluche stoelen en hoogpolige vloerbedekking. Anno 2011 zou het er muf ruiken, maar in die tijd mocht er gewoon gerookt worden in de zaal. De stoelen zaten dan ook vol brandgaten en bij sommige scènes van 'Three Men In A Baby' (tikfout, maar hij blijft) kon je door de rook de ondertiteling niet eens lezen. Maar wat een heerlijkheid, die bioscoop. Om de twee of drie stoelen zat een buzzer, waarmee je eten en drinken kon bestellen. Het personeel sloop dan naar je toe en noteerde je bestelling. Na wat glasgerinkel achterin de zaal kwamen ze terug met het lekkers: meestal bifiworstjes en waterige cola. Bij het afrekenen ging het altijd mis, waardoor er gedurende de hele voorstelling bezoekers door het gangpad kropen op zoek naar hun kleingeld. Maar wat gaf het: we wentelden ons in het geluk van een eigen bediening, en als je je ogen een beetje dichtkneep was de zaal met z'n houten lambriseringen en met stof beklede wanden nét de balzaal uit de Carrington Mansion!

Oooooopraaaaaahhhh!

Ze is ermee gestopt. Oprah. Na een jaar of 25 en een stuk of 5000 shows heeft de talkshowdiva besloten de knuppel in het spreekwoordelijke hoenderhok te gooien. Ze gaat acteren op Broadway en een tv-zender runnen, of zoiets. Jammer, want hoe klef het er soms ook aan toeging: ik bleef regelmatig hangen als ik langs Oprah zapte.

Midden jaren tachtig vond Oprah een sjabloon uit waar diverse talkshowhosts op voortborduurden: de freakshow. Met name Ricki Lake en Jerry Springer gingen ermee aan de haal. Waar Oprah ontwrichte gezinnen in haar studio los liet gaan over hun scheiding of allerlei tuig liet vertellen over misdaden, kwamen ze bij Ricki en Jerry puur om te rellen en te vechten. Waarvan het grootste deel natuurlijk in scène was gezet. Het duurde dan ook niet lang voordat Oprah het roer omgooide: van een vechtshow veranderde haar programma in feelgood-tv.

Vaak voelde dat net iets té goed. De psychobabble van Dr. Phil en andere deskundologen, het gejank van de studiogasten, wereldverbeterende goeroes en Oprah's verhalen over haar eigen droevige verleden, het gedweep met beroemdheden (Bette Midler! You're my favorite singer! Een week later zou ze hetzelfde zeggen tegen Cher)... Soms was het gewoon too much. Maar vaak ook leverde het erg leuke tv op. De afleveringen waarin ze 'on the road' ging met Mybestfriendgayle. De immer knappe interieurdeskundige Nate Berkus, die zijn vriend verloor tijdens de tsunami. Madonna, die haar kinderaankopen in Malawi kwam verdedigen via een videowall. De interviews met Prince en Michael Jackson, die om vage redenen niet zijn terug te vinden op de dvd-collectie.

Het jaarlijkse hoogtepunt van Oprah (of het dieptepunt, zo je wilt) vormde de graaishow 'Oprah's favorite things'. Het eerste jaar kreeg het voltallige publiek een snelkookpan en gratis toegang tot een Disneypark, maar al snel groeide dit evenement uit tot iets monsterlijks met idioot dure cadeaus. Het publiek werd compleet lethargisch als ze doorkregen dat ze bij een 'favorite things'-aflevering waren terechtgekomen. Niet gek ook, als je met een nieuwe auto, een compleet nieuw interieur en gratis toiletpapier voor de rest van je leven naar huis ging.

Oprah is een goed mens. Maar ook een mens dat goed voor zichzelf zorgt. Zo las ik een keer een editorial van haar, in de Zuid-Afrikaanse editie van O. Het blad, dat vooral gelezen wordt door arme negers in townships, is een inspiratiebron voor velen. Maar zitten die mensen erop te wachten dat Oprah haar honden in haar testament heeft opgenomen? De editorial ging als volgt. Oprah was met haar vliegtuig op weg naar haar vakantiehuis op Hawaii, toen de piloot erachter kwam dat er een scheurtje in het glas van een van de ramen zat. Oprah stond doodsangsten uit. Want wat moest er met haar hondjes gebeuren, mocht zij komen te overlijden? Oprah bedacht zich geen moment, liet de piloot resoluut het vliegtuig aan de grond zetten en bijna ter plekke regelde ze dat haar honden recht hadden op een groot deel van haar vermogen. Zo, dat was ook weer rechtgezet. Maar wie verder iets opschoot met dat verhaal?

Het is een leuke terzijde in het verhaal Oprah, die meer dan 25 jaar een aardige rol heeft gespeeld in mijn tv-herinneringen. Maar wat me het meest is bijgebleven is het hysterische Amerikaanse publiek, dat als voorbeeld heeft gediend van hoe we ons in Nederland op tv zijn gaan gedragen. Namelijk luid, luider, luidst. Net als Oprah zelf, trouwens. Bekijk de volgende compilatie maar eens...

Freak like me - zal ik me opgeven?

BBC3 zendt een serie uit waarin mensen zich van hun meest intieme kant laten zien. En het gaat niet eens over seks. Nee, in Freak Like Me komen rare gewoontes en gebruiken aan bod. Zo was er een stel dat elkaars vingernagels eet. Een jongen die vuilnisbakken inspecteerde op voedsel en dat opat. Een meisje dat een glas water een dag liet staan en het pas dronk als er een laagje stof op zat. Een man die zich volledig uitkleedde als hij naar de wc ging. Of deze kerel:



BNN zendt het programma nu ook uit en is op zoek naar Nederlandse kandidaten voor een eigen versie. Natuurlijk ga je dan nadenken of je zelf over dergelijke idiote gewoontes beschikt. Ik kon er niet één verzinnen. Die ik met de mensen zou willen delen althans. Maar hoe dieper ik nadacht, hoe meer ik er tegenkwam. Dit is de leukste.

Heel lang heb ik gedaan alsof ik gefilmd werd. Wanneer ik alleen thuis was, werd ik me ineens heel erg bewust van een fictieve camera, die me observeerde. Elke handeling en houding werd geregistreerd, dus daar gedroeg ik me dan ook naar. Af en toe wendde ik me dan tot die denkbeeldige camera en gaf ik uitleg over wat ik deed of waar ik aan dacht. Voor de tv, met een hand onder de kin om de woorden kracht bij te zetten, met het hoofd een beetje schuin naar links: 'Ik vind dat die panda dat heel knap doet, met die bamboe. Interessant, hoe hij zijn eten met beide handen vasthoudt.' Waarop een instemmend knikken volgde.

Liep ik naar de keuken, dan ging dat theatraal. Ik speelde dat ik mank was vanwege een ernstig auto-ongeluk. Of dat ik over een catwalk liep om de laatste mannenmode te showen. Eenmaal in de keuken pakte ik weer de camera en zei ik dingen als: 'Ik ben een tikje nerveus. Madonna komt zodadelijk op visite. Nu weet ik dat zij geen vlees eet, dus zal ik een ei voor haar bakken.' Waarop ik wederom heel theatraal de koelkast openzwaaide, een ei pakte en in een pannetje deed met de mededeling: 'Koken is wellicht verstandiger. Madonna eet vast geen bak- en braadproducten.'

Ik heb me destijds nooit opgegeven voor Big Brother, maar heel even hebben we serieus overwogen om het programma op gezette tijden bij ons thuis na te spelen. Iedere dinsdagavond zouden we een stuk of twaalf mensen uitnodigen, die dan vanaf twee rijen stoelen konden volgen wat er bij ons thuis gebeurde. Dat zou per definitie dramatische situaties opleveren. Ik, die de krant las. Mijn vriend, die vanaf de bank naar de tv schreeuwde. Ik, die daar weer op reageerde. Niet als mezelf, maar op de theatrale wijze die ik mezelf aanmat wanneer ik zogenaamd gefilmd werd. Het is er gek genoeg nooit van gekomen.

Net doen alsof ik gefilmd word. Het is alweer jaren geleden, de laatste keer kan ik mezelf niet eens herinneren. Misschien wordt het tijd voor een experiment. Als ik het nog kan, geef ik me op voor de Nederlandse Freak Like Me.

Voice-overstemmen

Iedereen is gevoelig voor stemmen. De een misschien meer dan een ander, maar vaak herinner ik mij wél de stem van een persoon waarmee ik gesproken heb en niet het gezicht.

Een van de stemmen die ik bijna dagelijks hoor is de voice-over van Nederland 2. De man spreekt lichtelijk bekakt en doet zijn uiterste best Engelse of Franse programmatitels zo mooi mogelijk uit te spreken. Zo had hij het altijd over Carnivááále als hij de Amerikaanse tv-serie Carnivale bedoelde. Inderdaad, gewoon Carnivol, op z'n Engels. Ik weet niet hoe man van de stem er uit ziet, maar ik stel me een soort Harry Mulisch voor, met een zilveren microfoon, voor zich op een tafel. En als hij begint met aankondigen zet hij snel nog even een hoedje op.

Een andere veelgehoorde stem is de automatische halte-aankondiger in de Amsterdamse tram. Deze stem hoort gevoelsmatig bij die oranje beer uit dat kinderprogramma, kom hoe heet het, oja: 'Bruine beer in het blauwe huis'. Dit is 'm:



Als de stem het Leidseplein aankondigt in het Engels is hij op z'n bruineberigst:

'Laidse Square. Enderdainmend Aria! Please rimmembir do djeck out wid yur poblic drenspord DZJÍP card.'

Echt. Elke keer als ik dat hoor, moet ik denken aan die malle beer. Maar de stem der stemmen blijft toch altijd de man van Ontdek je Plekje, oftewel de saaiste stem aller tijden. In het Avro-programma werden wekelijks stoffige plaatsjes aangedaan, om daar alle markante historische gebouwen uit te lichten. De stem van de man, die klonk alsof hij op z'n sterfbed lag, deed mededelingen over de markante gebouwen die in slowmotion voorbijschoven. Hij rekte alles zo lang mogelijk uit en leek zich er zelf over te verbazen dat al die tekst in één zin paste: 'Alk? Maaaaaaaarrrrrr..... De waaaaaaaaaggggggg.... Gewoooochen werden de kaaaaaazzzennnnn.... In het ochtendlicht.....' Of: Den? Burghghghgghhhh.... Een stadje als géééénnnn annnnnderrrrr.... In het ochtendlicht.....' En: 'Oude? Waaaterrrrr.... Vreedig kabbelend... In het ochtendlicht....'

Afijn, het idee is duidelijk. Luister zelf:

Weg met het internet?

Vreemd, hoe een VVD'er aan de haal gaat met het regeerakkoord. De Publieke Omroep zou zich volgens dat akkoord moeten 'beperken tot audiovisuele taken.' De vicefractievoorzitter van de VVD, Anouchka van Miltenburg legt dit uit door te stellen dat de nieuwssites van de omroepen moeten verdwijnen. 'De omroepen hebben de afgelopen jaren allemaal internetredacteuren aangenomen om die sites op te zetten. We willen dat terugdraaien.'

Volgens de VVD hebben de nieuwssites van de NOS en 'discussiesites' als Joop.nl van de Vara een 'vervuilend' effect. 'Kranten moeten proberen op internet geld te verdienen, terwijl de omroepen dat soort beperkingen niet hebben. Het is oneigenlijke concurrentie. Bovendien is er op internet geen sprake van schaarste. De activiteiten van de publieke omroepen zijn niet nodig.'

Wat een vreemd verhaal. Internet is een audiovisueel medium bij uitstek. En oneigenlijke concurrentie? Waarom niet samenwerking zoeken met kranten en andere printmedia? En waarom pakt de VVD er zoiets groots en ongrijpbaars uit als 'Het Internet'? Al eerder riep de Publieke Omroep zélf al dat het minder met commerciële omroepen zou moeten concurreren door amusementsprogramma's als Bananasplit niet langer uit zou moeten willen zenden (bij monde van omroepbaas Henk Hagoort). Waarom daar niet op gefocust, VVD? En wat te denken van al die omroepgidsen in het tijdschriftenschap, die naast het aanbieden van programmagegevens (exclusief!) ook nog allerlei verstrooiing voortbrengen? Dat zou je ook kunnen zien als oneerlijke concurrentie. Net als themazenders als Sterren.nl, die direct concurreren met Oranje TV.

Laat ze daar eerst eens naar kijken, dan naar het beknotten van de mogelijkheden op internet. Want internet is niet meer dan een nieuw doorgeefkanaal dat vele extra mogelijkheden biedt, zoals het tonen van extra interviewmateriaal in plaats van een fragment van enkele minuten, zoals het NOS Journaal nu al online doet. Dat is geen oneerlijke concurrentie, maar het delen van eigen nieuwsgaring. En ja, op kosten van de belastingbetaler. Maar die heeft er blijkbaar behoefte aan, want als geen hond op die extra reportages had geklikt, waren ze er natuurlijk allang mee gestopt bij de NOS.

Kortom: het eerste proefballonnetje zal hopelijk snel overwaaien, want dit plan raakt kant noch wal.

Storms in een glas modder

Leuke fittie gisteren, in De wereld Draait Door. Mede doordat presentator Matthijs van Nieuwkerk de situatie volledig uit z'n handen liet glippen, ontstond er een verbaal gevecht tussen 'tafelheer' Jort Kelder en ex-breekijzer Pieter Storms. Storms wilde aantonen dat de journalistiek van nu voor geen meter deugt, met Jort als stralend middelpunt van alles wat er mis is op het gebied van fact checking. Jort greep de gelegenheid aan Storms om z'n oren te slaan met een uitspraak van een rechter uit 1990, waaruit moest blijken dat Storms het in zijn tijd bij Nieuwe Revu ook niet zo nauw nam met die feiten.

Een en ander werd gadegeslagen door een stoïcijns voor zich uitturende Nina Brink. Toen de boel escaleerde (Jort noemde Pieter een golddigger die op stap mocht met de creditcard van zijn vrouw), richtte de tafelheer zich tot Brink: waarom ze na tien jaar WorldOnline-gedoe nog steeds in haar slachtofferrol kruipt terwijl ze eigenlijk sorry zou moeten zeggen tegen de Nederlanders van wie ze 400 miljoen euro zou hebben afgetroggeld. Nina reageerde door de microfoon van zich af te meppen.

Het was genante, bij vlagen amusante tv. Maar waar hebben we naar zitten kijken? In de eerste plaats: wat kwamen Storms en Brink überhaupt doen bij DWDD? Als Pieter iets heeft te vertellen over een boek over de journalistiek, kan Nina dan niet in haar villa blijven (of in haar SM-kelder natuurlijk)? En was het misschien een opzetje van Matthijs en Jort?

Op zijn website 925.nl doet Jort verslag van wat zich na afloop van de uitzending afspeelde, onder de titel 'Storms in een glas modder'. Uiteraard is Jorts verslag gekleurd door zijn persoonlijke observaties, maar het is heerlijk leesvoer. Een citaat: "Al snel stiefelde Nina voorbij, en begon met een rood hoofd mij aan te spreken. 'Jij bent een rat! Jij bent een rat! Jij bent een rat!', siste ze woest."

De rest is hier te lezen.

Update: Wegens een overdosis aandacht is bovenstaande link soms niet toegankelijk. Sterker nog: heel 925.nl lag vanmiddag plat. Meer mensen hebben zich druk gemaakt over Pieter en Jort. Lees bijvoorbeeld een verslag vanuit een p.r.-point of view: Storms vs Kelder, daar helpt geen mediatraining aan.

Goedemorgen Ochtendspits Ontbijt

Grappig hoe iedereen steen en been klaagt over Ochtendspits, waarmee Wakker Nederland aftrapt op Nederland 1. Een veelgelezen kreet op Twitter luidt: ik mis Goedemorgen Nederland! Een andere klacht: het decor is zo blauw! In dat laatste kan ik meegaan. Het decor is inderdaad blauw. Lelijk blauw, erg kaal bovendien. En uiteraard valt er veel meer te klagen.

Onderin beeld staat een balk met de laatste filemeldingen, maar die wordt slechts één of twee keer per half uur ververst. Het is tegelijkertijd het meest dynamische onderdeel van het programma.

Verder zien we een juffrouw in beeld die tussen de nieuwsitems door meent te moeten vertellen dat Johnny de Mol met Bridget heeft gezoend. Ook kondigt ze iemand aan die het imago van Barbie heeft bezoedeld. Dan hebben we de beursjongen al gehad van het type dat we sinds de allerprilste beginjaren van RTL Nieuws niet meer in beeld hebben gezien. Tussendoor zien we Journalistiek-stagiaires in de weer met reanimatiecursussen of met mensen die in werkelijkheid een ochtendspits ondergaan (of eigenlijk niet: er was namelijk niemand die voor de camera kon reageren in een leeg Tubbergen. Wat een afgang).

Inderdaad, weinig verheffend. Weinig Telegraaf ook, op die rare show-items na misschien. Maar om hierdoor dat vreselijke Goedemorgen Nederland te missen? Met die vervelende Sven 'Lawezegge' 'Damesenheren' Kockelman? Die zich als een pitbull vastbeet in een onderwerp als 'wat moeten we met een herfstdepressie'? Met elke dag een deskundoloog uit een gat uit Gelderland die zich sportkenner of filmkenner noemde? Of dat vreselijke mannetje met z'n flauwe noujazeg-items, die steevast eindigden met een verongelijkt: 'Ja, goeiemorrege!' Nee, het enige dat echt beter was dan Ochtendspits was het feit dat Sven tenminste nog een cappuccino-apparaat in zijn decor mocht in plaats van kille bluescreens.

Goedemorgen Nederland was héél even leuk, maar dat kwam puur door Daphne Bunskoek. Toen zij uit slaapgebrek de knuppel in het hoenderhok gooide, kregen we Brecht van Hulten (ok), Klaas Drupsteen (mwah) en Mirella van Markus (mèhèhèhè). Het ergste was altijd wanneer een band kwam optreden. Zat daar ineens een nog-chagrijniger-dan-normale Dinand Woesthoff met een gitaar op schoot, terwijl zo'n Klaas of Mirella met een grimas op het gezicht zat mee te deinen. En dan: applaus! Ja, van de floormanager, de kantinedame en de cameraman.

Geef mij maar weer gewoon Ontbijt-TV met Diewertje Blok. Die wist tenminste dat je de mensen rustig wakker moest maken met luchtig gepresenteerde nieuwsberichtjes en af en toe Nelly Frijda, die zich knorrig de slaapplooien uit het gezicht probeerde te duwen.

Als WNL slim is, duiken ze de oude Ontbijt-TV-afleveringen op uit het KRO-archief. Kun je negen jaar lang, iedere dag mee vooruit. En dan zien we Diana Woei ook weer eens.

Yeah but no but yeah

Gewoon even helemaal uitkijken, dit:

Koffietijd op RTL4

Cunty: Goedemorgen dames en heren. Of vooral dames eigenlijk, denk ik. Wat fijn dat jullie naar ons kijken en niet naar Koffieprogramma.
Loretta: Koffieprogramma? Koffieprogramma? Wat is dat nou weer. Koffieprogramma. Dat is toch geen naam voor een... koffieprogramma!
Cunty: Nee inderdaad. Koffietijd bekt veel lekkerder dan dat programma van Omroep Max. Bovendien hebben wij nog altijd onze legacy, Loretta. Alleen zullen de sterren van Hans van Willigenburg en Mireille Bek-Ooi snel verbleken naarmate wij populairder worden.
Loretta: Daar zeg je zowat, Cunty. Ik vraag me af of mij dat ooit gaat lukken, weer populair worden.
Cunty: Hoezo?
Loretta: Ik vind mezelf zo'n ongelooflijke muts geworden. Vroeger, toen ik het RTL Nieuws nog presenteerde. Toen was ik goed. Ik zie me nog zitten, naast Jeroen Pauw. Anchorwoman was ik. ENG-KOR-WOE-MUN! Jahaa, daar zat echt iemand als ik er zat.
Cunty: Maar Loretta, jij komt nog steeds lekker bij de mensen binnen hoor. Met je diertjes en zo.
Loretta: Jeroentje! Zo heette mijn tamme rat die ik altijd meenam naar Alle Dieren Tellen Mee. Achguttoch, hoe is dat beestje ook alweer aan z'n einde gekomen...
Cunty: Wat? Is Jeroentje dood? Hij zat altijd zo koket op je schoudervulling. En nu ik het erover heb, moeten we niet eens met het programma beginnen? Het gaat vandaag over damesmode.
Loretta: Ach, Cunt, dat interesseert die paar kijkers toch helemaal niet? Kunnen we niet gewoon een boodschappenspelmarathon doen? Of een paar zwerfhonden aan een nieuw baasje helpen? Dat vind ik nou gezellig!
Cunty: Ja hoor eens, de producent heeft het nog zo gezegd: geen gekeutel. Het moet vlot en pittig. Snel en strak. Jong en wild.
Loretta: En dan vragen ze zo'n duffe doos als ik om het te presenteren! Is het niet hysterisch? Ik ga even gillen in de tuin, denk ik. Even naar de beestjes.
Cunty: Ze hadden jou beter bij Koffieprogramma neer kunnen zetten.
Loretta: Ja, maar Max heb ik al gehad. Zeg, Cunty, even iets anders: is het jou eigenlijk opgevallen dat wij tweetjes echt totáál geen chemistry hebben met elkaar?
Cunty: Nu je het zegt: is dat niet heerlijk? Kom we gaan een cake bakken.
Loretta: Maar eerst even naar de reclame. De boodschappen bedoel ik. Koffie! Koffie! Tijd! He wat gezellig...

In Therapie

Best leuk dat de NCRV een poging doet iets nieuws neer te zetten met een Nederlandse versie van een dramaserie over een therapeut en zijn patiënten. Ik zap er regelmatig langs, maar blijf nooit lang hangen. Steeds weer het chagrijnige smoel van Carice van Houten en het gedrein van Halina Reijn (dat rijmt): niet aan mij besteed. Liever kijk ik naar Dr. Katz, Professional Therapist. Zijn patiënten waren neuroten die regelmatig doorsloegen, daarbij gadegeslagen door de immer chagrijnige telefoniste. Geweldige animatie ook, met die continu bibberende personages. Hieronder wat fragmenten.